Bazı insanlar vardır; güçlüdür, ayaktadır, kimseye muhtaç görünmez. Hayatla baş etmeyi öğrenmiş gibidir. Ama çoğu zaman bu güç, sağlam bir temelden değil, erken öğrenilmiş bir dayanma hâlinden gelir. Çocukluk, insanın hayata attığı ilk düğümdür. O düğüm düzgün atılmadıysa, ip kopmaz ama her çekişte can yakar.
Çocuklukta yaşanan ihmal, sevgi eksikliği, duyguların küçümsenmesi ya da görülmemesi; yetişkinlikte farklı maskelerle karşımıza çıkar. Kimi insan fazla kontrolcü olur, çünkü çocukken kontrolsüzlük korku yaratmıştır. Kimi aşırı uyum sağlar, çünkü sevilmenin bedelinin “sorun çıkarmamak” olduğunu öğrenmiştir. Kimi de kimseye yaklaşamaz; çünkü bağ kurmanın acıttığını çok erken yaşta deneyimlemiştir.
Çocuk aklıyla verilen kararlar, yetişkin hayatın senaryosunu yazabilir. “Güvenilmezler”, “Ben yetmem”, “Sevilmek için fedakârlık gerekir” gibi bilinçaltı cümleler, yıllar sonra bile ilişkilerimizi yönetir. İnsan çoğu zaman neden aynı döngüleri yaşadığını, neden benzer hayal kırıklıklarını tekrar tekrar çektiğini anlayamaz. Oysa cevap, geçmişte yarım kalmış bir duyguda gizlidir.
Aile içinde duyguların konuşulmadığı evlerde büyüyen çocuklar, hissetmeyi değil bastırmayı öğrenir. Yetişkin olduklarında ya hiçbir şey hissetmediklerini sanırlar ya da ne hissettiklerini ayırt edemezler. Ağlamak zayıflık, kızmak ayıp, üzülmek gereksiz sayılmıştır. Bu bastırılan duygular kaybolmaz; sadece yön değiştirir. Bedene yerleşir, ilişkilerde patlar, hayata karşı isteksizliğe dönüşür.
Bir de erken büyüyen çocuklar vardır. Anne babasının yükünü omuzlayan, evin duygusal dengesini tutmaya çalışan, küçük yaşta “olgun” olmak zorunda kalanlar… Onlar yetişkin olduklarında dinlenmeyi bilmez. Sürekli güçlü olmak zorundaymış gibi yaşarlar. Yardım istemek onlara yabancıdır, çünkü çocukken kimseye yaslanamamışlardır.
Çocukluk yaraları, insanın kendisiyle kurduğu ilişkiyi de derinden etkiler. Kendini değersiz hisseden yetişkin, başarıyla doldurmaya çalışır içindeki boşluğu. Yetmez. Daha çok çalışır, daha çok verir, daha çok tükenir. Çünkü çocukken duyulmamış bir “sen değerlisin” cümlesi, hiçbir yetişkin başarısıyla tam olarak telafi edilemez.
İyileşme, geçmişi yok saymakla olmaz. “Bunu da mı aileme bağlayacağım?” cümlesi, çoğu insanın kendini durdurduğu noktadır. Oysa mesele suçlamak değil, anlamaktır. Geçmişe bakmak, orada kalmak değildir. Aksine, oradan özgürleşmenin tek yoludur.
İnsan içindeki çocuğu görmeye başladığında, sert yargılar yumuşamaya başlar. Kendine kızmak yerine merak eder: “Bunu neden yapıyorum?” İşte dönüşüm tam da burada başlar. Çünkü bilinç, gördüğünü dönüştürür. Görülmeyen ise kader gibi tekrar eder.
Çocukluk yaralarıyla yüzleşmek cesaret ister. Çünkü insan en çok, zamanında korunamamış hâliyle karşılaşmaktan korkar. Ama o çocuk hâlâ içimizdedir; hâlâ anlaşılmayı, duyulmayı, sakin bir sesle konuşulmayı bekler.
Belki de yetişkinlik, sanıldığı gibi her şeyi bilmek değildir. Belki de gerçek olgunluk, içimizdeki çocuğa şunu diyebilmektir:
“Geç kaldım ama buradayım. Artık yalnız değilsin.”
Ve insan bunu dediği anda, geçmiş değişmez belki ama gelecek ilk kez gerçekten şekil değiştirmeye başlar.