Bir kadın para kazanmak için çalışıyorsa, bu çoğu zaman bir tercih değil, bir zorunluluktur. Hayatta kalmak içindir. Kirasını ödemek, çocuğuna bakmak, kimseye muhtaç olmamak içindir. Ama ne yazık ki bu ülkede bazı kadınlar için çalışmak; emeğini ortaya koymaktan çok daha fazlası anlamına gelir. Çalışmak, aynı zamanda tahammül etmeyi, susmayı, görmezden gelinmeyi kabullenmeyi de beraberinde getirir.
Cinsel taciz her zaman dokunarak yapılmaz. Bazen bir bakışla başlar. Bazen imalı bir cümleyle. “Yanlış anlama ama…” diye kurulan sözlerle. “Şaka yapıyorum” denilerek sınırların aşılmasıyla. Ve en tehlikelisi, bunların olağanmış gibi sunulmasıyla.
Kadın iş yerinde önce yaptığı işle değil, bedeniyle değerlendirilir. Giydiği kıyafet konuşulur, gülüşü yorumlanır, sessizliği bile anlamlandırılmaya çalışılır. Rahatsızlığını dile getirdiğinde ise hemen savunma başlar:
“Abartıyorsun.”
“Bunda ne var?”
“Her yerde olur.”
İşte sitem tam da buradadır.
Çünkü kadınlar yaşadıklarını dile getirdiğinde yalnız bırakılır. Şikâyet mekanizmaları vardır ama güvenli değildir. Hukuk vardır ama yavaştır. Yasalar vardır ama caydırıcı değildir. Kadın konuştuğu an, işini kaybetme korkusuyla baş başa bırakılır. Fail çoğu zaman korunur, kadın ise sorgulanır.
“Neden daha önce söylemedin?” diye sorulur.
“O da öyle biri değil” denir.
“Yanlış anlamış olamaz mısın?” denir.
İşte sitem tam da buradadır.
Devlet, çalışan kadını korumakla yükümlüdür. Ama iş yerlerinde gerçek denetimler yoktur. Tacizi önleyici mekanizmalar kâğıt üzerinde kalır. Kadınların başvurabileceği yollar karmaşıktır, yorucudur ve çoğu zaman sonuçsuzdur. Kadına “haklarını ara” denir ama o hakları ararken kaybedecekleri görmezden gelinir.
Bir kadın çalışıyor diye “erişilebilir” değildir. Bir kadın para kazanıyor diye bedeni üzerinden sınanamaz. Ama bu zihniyetle etkin bir mücadele verilmediği sürece, kadınlar her gün aynı korkuyla işe gitmeye devam eder.
İşte sitem tam da buradadır:
Kadınlara “çalışın, güçlü olun” denirken, o çalışma alanları güvenli hale getirilmez.
Kadınlardan susmamaları beklenirken, konuştuklarında arkalarında durulmaz.
Faili cesaretlendiren sessizlik, kadına kader gibi sunulur.
Birçok kadın bu yüzden susar. Razı olduğu için değil; geçinmek zorunda olduğu için. Çocuğunun rızkını düşünmek zorunda olduğu için. Hayatta kalmak için.
Bu sessizlik rıza değildir.
Bu sessizlik korkudur.
Bu sessizlik, sistemin kadına bıraktığı tek çıkıştır.
Devletin artık bu sessizliği görmesi gerekir. Çalışan kadını korumayan her düzen, tacizi besler. Caydırıcılığı olmayan her yasa, faili cesaretlendirir. Kadını yalnız bırakan her mekanizma, suça ortak olur.
Çünkü bir kadının emeği, bedeniyle ödenemez.
Çünkü çalışmak, tacize katlanma şartı değildir.
Ve çünkü susmak zorunda kalan her kadın, bu ülkenin vicdanına yazılmış bir sitemdir.