Bir zamanlar komşuluk, sadece aynı apartmanda yaşamak değildi. Birbirinin anahtarını emanet etmekti. Tencere kaynarken kapıyı çalmaktı. Işık yanmıyorsa merak etmekti. Bugün ise aynı binada yaşayan insanlar birbirinin adını bile bilmiyor.
Komşuluk sessizce kayboldu. Ne büyük bir kopuş yaşandı ne de bir gün aniden bitti. Yavaş yavaş, fark ettirmeden, alıştıra alıştıra yok oldu.
Eskiden kapılar açıktı. Şimdi kapılar kilitli, perdeler kapalı, yüzler mesafeli. İnsanlar yan yana ama birbirine uzak. Çünkü artık kimse kimseye güvenmiyor. Güvenin yerini temkin, temkinin yerini ise mesafe aldı.
Türkiye’de hayat zorlaştıkça insanlar içine kapandı. Geçim derdi arttıkça paylaşım azaldı. Yorgunluk çoğaldıkça tahammül azaldı. Herkes kendi yüküyle o kadar meşgul ki, başkasının yükünü görecek hâli kalmadı.
Bir de korku var. Yanlış anlaşılma korkusu. Haddini aşma korkusu. Başına iş alma korkusu. Yardım etmek bile risk gibi görülüyor artık. Çünkü iyi niyetin bile bedelinin olabildiği bir yerde yaşıyoruz.
Apartmanlar büyüdü ama bağlar küçüldü. Beton yükseldikçe insan ilişkileri daraldı. Kalabalık arttı ama yakınlık azaldı. Herkes birbirine temas etmeden yaşamayı öğrendi. Aynı asansöre binip göz göze gelmemeyi başarmak bile bir refleks hâline geldi.
Komşuluk sadece bireysel bir tercih değildi; toplumsal bir dayanışmaydı. Kaybolması da bireysel değil, sistematik oldu. İnsanları yalnızlaştıran, bireyi sadece kendinden sorumlu kılan bir düzenin içinde komşuluk barınamadı.
Bugün komşuluk neden yok diye sorarken, belki de şu soruyu sormak gerekir:
İnsanlar neden bu kadar yoruldu, bu kadar güvensiz oldu?
Komşuluk kayboldu çünkü insanlar artık kendini bile zor taşıyor. Başkasına omuz verecek hâli kalmadı. Bu bir duyarsızlık değil; bu bir tükenmişlik hâli.
Ve belki de komşuluk, yeniden kapı çalarak değil; önce insanın içindeki korkuyu ve yorgunluğu fark ederek geri dönecek.